Vogels in de muziek

Op een recente ochtendwandeling met mijn hond hing er in het bos een ware lentesfeer. Het waren de vogeltjes die al helemaal in de stemming waren. Ik werd getrakteerd op vrolijke deuntjes. Een koppeltje spechten voelde de lentekriebels en ik mocht getuige zijn van hun versiertoeren. Een raaf liet zich luidkeels horen – helaas (!) is niet iedereen even muzikaal begaafd. Maar toch, mijn hart maakte een sprongetje want aanstekelijk is dat vrolijke gekwetter wel!

Ook veel componisten laten/lieten zich inspireren door vogelzang. Al eeuwen lang fladderen ze doorheen de muziekgeschiedenis. Zo baseerde Mozart zijn Musikalischer Spass op de zang van zijn huisdier, een spreeuw. We kennen ook allemaal het muzikale sprookje Peter en de Wolf van Prokofiev. Het vogeltje wordt – uiteraard – vertolkt door de dwarsfluit. De klank van de hobo komt dan weer het best in de buurt van het gesnater van een eend. Mijn collega (as) liet zijn licht al eens schijnen over een leeuwerik in Schotland. Je kan het hier nog eens nalezen.

De Italiaanse componist Ottorino Respighi, die in de eerste helft van de 20ste eeuw leefde, schreef Gli uccelli (De vogels), een suite voor orkest die gebaseerd is op klavecimbelstukken uit de baroktijd. Hij orkestreerde ze en maakte er zo nieuwe boeiende muziek van. Hier hoor je het 3de deeltje La gallina (de kip).          

De Franse componist Olivier Messiaen trok regelmatig de natuur in om vogelzang te noteren. In Catalogue d’oiseaux,  een 13-delig stuk voor piano, heeft hij de zang van een aantal vogels op papier gezet. Maar hij trachtte hierbij niet enkel de zang maar ook de landelijke omgeving, de bewegingen en de vlucht van de vogels weer te geven. Messiaen geeft zelf even wat uitleg bij zijn compositie, erna hoor je L’alouette lulu (de bosleeuwerik) door Pierre-Laurent Aimard.  

In sommige werken heeft Messiaen ook opgenomen vogelzang in zijn muziek verwerkt. Net als Rautavaara in zijn Cantus Arcticus deed ook de hedendaagse componist Jonathan Harvey dat in zijn Bird Concerto with Pianosong. De vogelzang wordt gebruikt in dialoog met de piano en het orkest. De pianiste van dienst, Laura Sandee, bedient naast de piano ook de synthesizer met vogelgeluiden, wat een extra dimensie toevoegt aan de muziek.  Hier hoor je haar samen met het Insomnio Ensemble.

Een eerder vreemd stuk geïnspireerd door vogels, is het vierde en laatste lied uit het opus 53 van Sir Edward Elgar. De eerste drie liederen waren gebaseerd op teksten van Tennyson, Byron en Shelley. De tekst van het laatste lied Owls, schreef Elgar echter zelf. Het gaat over ‘vallende en ritselende dode bladeren, en een huilend wild ding dat pijn doet in de nacht. Wat is het? … Niets’ – aldus het refrein. De componist zei hierover: ‘Het is ’s nachts in het bos en het steeds terugkerende ‘Niets’ is slechts een uilachtig geluid ’. Het is een eerder duister en geheimzinnig stuk met veel chromatiek en een paar rare harmonieën. Christopher Robinson leidt hier het Cambridge University Chamber Choir.

Eindigen wil ik met Clément Janequin, de Franse renaissancecomponist, die de vogels vrolijk laat imiteren door de menselijke stem in zijn Chanson des Oiseaux, hier vertolkt door les Chants de Garonne. Een gezellig onderonsje!

(pr)

P.S. Naar aanleiding van World Wildlife Day (Internationale dag voor wilde dieren en planten) op 3 maart hebben wij een kleine expo Number(s) of the beast(s) op onze muziek- en filmafdeling. Kom eens langs en ontdek nog veel meer!

2 reacties

  1. Voortgaand op een aantal songtitels van Paul McCartney, vermoed ik dat hij regelmatig met een verrekijker bossen en velden intrekt om vogels te spotten.
    Blackbird (bij The Beatles), Bluebird en Single Pigeon (bij Wings (!)), Jenny Wren en Two Magpies (solo) plus On The Wings of a Nightingale (voor The Everly Brothers).

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.