5 x de ‘Kreutzersonate’

Het begint bij  – Alex citerend –  Ludwig Van.  Het eerste beeld van een klassiek componist is zijn getormenteerd hoofd in wit plaaster, woeste blik en wilde manen incluis. De eerste klassieke noten die je met je luchtdirigentenstokje slaat zijn ‘ta ta ta taaaa’ uit de 5de terwijl je geen idee hebt wat een symfonie is. En in de zomer is het eerste waar je naar uitkijkt de ijskar die zijn komst aankondigt met een klingel-klangel versie van ‘Für Elise”. Het begint altijd bij Ludwig Van, ook hier start het verhaal bij hem. Vanuit Wenen, de neus in een wolk van stoom via Jasnaja Poljana naar Moravië, landen  in de UK en eindigen met de tram in … Antwerpen.

Beethoven : Kreutzersonate (1803) voor viool en piano.  Oorspronkelijk opgedragen aan de virtuoze violist Polgreen, maar toen deze een vriendin van Ludwig Van beledigde, veranderde hij de opdracht en droeg het op aan de aimabele violist Rudolphe Kreutzer, die de sonate evenwel nooit heeft gespeeld.  Hieronder een versie van de getalenteerde, maar immer prettig gestoorde Kopatchinskaja (viool) en Say (piano)

Tolstoj : Kreutzersonate (1887-89) is een novelle over een ongelukkig huwelijk.  De protagonist P. wordt, na een losbandig leven, verliefd en treed in het huwelijk.  Zijn vrouw, die piano speelt, leert de violist T. kennen en  samen spelen ze de Kreutzersonate.  P. heeft een hekel aan het stuk, het roept volgens hem ongeoorloofde gevoelens op.  Gekweld door jaloezie verdenkt hij zijn vrouw ervan een affaire te hebben met T.  en …meer verklap ik niet, tenzij dit : je kunt het ontlenen in de bib.  Voor zij die twijfelen, een pittig detail : in Rusland werd de novelle bij publicatie onmiddellijk verboden, Theodore Roosevelt noemde Tolstoj zelfs een “sexual moral pervert.”

Janacek : Kreutzersonate (1923) een strijkkwartet gecomponeerd in nauwelijks 2 weken tijd.  “I was imagining a poor woman, tormented and run down, just like the one the Russian writer Tolstoy describes in his Kreutzer Sonata” aldus Leos Janacek.

Bernard Rose : The Kreutzer sonata (2008).  De regisseur heeft een interessante filmografie. In 1994 maakt hij ‘Immortal beloved” een film over het leven van  Van Beethoven met Gary Oldman in de hoofdrol.  In 1997 verfilmd hij “Anna Karenina” het meesterwerk van Lev Tolstoj.   In 2008 brengt hij de twee reuzen samen in zijn verfilming van de Kreutzersonate.

Michael De Cock : “Kreutzersonate (2015), als het verlangen maar stopt”  een toneeluitvoering  met o.a Tom van Landuyt en Angela Schijf.  Een fragment : Ik heb gelezen dat als je de Kreutzersonate speelt, het net is alsof je danst, alsof je…., bijna alsof je seks hebt met iemand.  Doet ze het nu? Met hem? Nu de kinderen weg zijn? Ze is alleen. Met hem. Alleen in ons huis.

Meer dan 2 eeuwen na Beethoven en een corpulente eeuw na Tolstoj blijft het werk inspireren. Wordt cultuur zo gebouwd?

(as)

Advertenties

1 reactie

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.