Met Schubert op “Winterreise”

Ik moet toegeven dat toen ik het voor de eerste keer hoorde, ik niet direct van mijn sokken geblazen was. Was ik te jong? Waarschijnlijk.  Lag er teveel Zappa, Joni of Miles op de platenspeler? Zeker.  Maar wat al meer dan 250 jaar tot de kroonjuwelen van de klassieke muziek behoort verdient – en laat ons genereus zijn – meerdere kansen. En aldus volhardde ik. Met tussenposes van soms jaren waagde ik steeds weer opnieuw een poging. En dan, plots, zonder waarschuwing, een openbaring: alsof je bij het ontwaken de gordijnen openslaat en de wereld bedolven ziet onder 10 centimeter verse sneeuw, je slaat je ogen even neer want zoveel schoonheid kan je niet behappen.

Franz Schubert (1797-1928) voltooide enkele maanden voor zijn dood de liedcyclus “Winterreise”.  24 liederen waarin de protagonist bij nacht en ontij door een bar winterlandschap trekt, op zoek naar zichzelf, steeds meer onthecht van de wereld om zich heen. De Britse stertenor Ian Bostridge, gedoctoreerd historicus, schreef zijn persoonlijke fascinatie voor Schuberts laatste liedcyclus neer in ‘Winterreise : een meesterwerk ontleed’.

Lied 24 : ‘Het stelt in feite niks voor: het is een kaal skelet, zonder vlees op de botten. De harmonie is pover en bestaat voor het grootste deel uit simpele herhalingen. Toch slaagt Schubert erin om het te transformeren tot volstrekt sublieme muziek’, dixit Bostridge over Der Leiermann. Matthias Goerne – de rechtmatige opvolger van Dietrich Fisher-Diskau – is fenomenaal, hij  zingt/brengt/is  de berooide lierdraaier. De vest omhelst de buik, de voeten schuifelen, de benen staan lichtjes uit elkaar om het wankel evenwicht zowel te trotseren als te bestendigen, de blik introspectief op de verte gericht. Kippenvel keer op keer.

Lied 5 :  De linde is een magische, mythische boom. Bij de Kelten en Germanen werd hij gezien als een heilige, ‘goede’ boom. De connotaties naar romantische liefde, folklore en nationale symboliek hebben er ongetwijfeld mee voor gezorgd dat “Der Lindenbaum” uitgegroeid is tot één van de populairste Schubertliederen.

Lied 1 : We eindigen bij het begin. Daar waar ‘Goedenacht’ dikwijls het woord is waarmee een verhaal wordt afgesloten, begint Schubert er zijn liedcyclus mee.  Ik kwam als vreemde, ik vertrek als vreemde zijn de eerste woorden uit “Gute nacht“. De toon is gezet.

De uitvoerder (Goerne), het volume (3,5), het avondlijk uur (23u20), de wijn (Viognier), het gezelschap (alleen) helpen wel, maar een echte rationele verklaring is niet aan de orde.  Het plotse inzicht aanvaard je als een groot cadeau. Alsjeblieft.

(as)

1 reactie

  1. Ben zeer gefascineerd door deze muziek. Heb het boek al enkele keren vast gehad, maar nog niet gelezen. Toch maar eens werk van maken.

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.